همه روز روزه رفتن

 

             همه روز روزه رفتن، همه شب نماز کردن 

                     
                           همه سال حج نمودن، سفر حجاز کردن
 

         زمدینه تا به مکه، به برهنه پای رفتن 

                         
                       دو لب از برای لبیک، به وظیفه باز کردن
 

         به معابد و مساجد، همه اعتکاف جستن

                     
                            ز مناهی و ملاهی، همه احتراز کردن

       شب جمعه ها نحفتن، به خدای راز گفتن
                    

                           ز وجود بی نیازش، طلب نیاز کردن

      به خدا که قسم آن را، ثمر آن قدر نباشد  

                   

                              که به روی ناامیدی در بسته باز کردن

 

 

                                                                                     شیخ بهایی

نماز پیامبران قبل از پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ چگونه بوده است و به چه نحوی نماز می‌خوانده

نماز محکم‌ترین رشتة الفت بین بندگان و خداست و واقعیتی است که خداوند مهربان از باب محبّت از انسان خواسته است و طبق روایات معتبر از ابتدای خلقت انسان، جزء اوامر الهی بوده است و همه پیامبران خدا به نحوی مأمور به انجام آن بوده‌اند.
علی بن ابراهیم قمی در ذیل آیه مبارکة فَتَلَقَّی آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَیْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ⁽¹⁾ روایتی را از امام ششم ـ علیه السّلام ـ نقل می‌کند، و آن اینکه حضرت آدم ـ علیه السّلام ـ پس از اینکه بر اثر نزدیک شدن به درخت ممنوعه از آن باغ رانده شد به مدّت چهل شبانه‌روز در کوه صفا واقع در مکّه به خاطر دوری و فراق از محبوب به شدّت می‌گریست، تا اینکه امین وحی بر او نازل شد. آدم ـ علیه السّلام ـ به فرمان فرشتة وحی غسل کرد و احرام بست پس از آن در روز هشتم ذی‌الحجّه به سرزمین منی رفت و دستور گرفت که شب را در منی بماند. صبح روز نهم به عرفات آمد در حالی که زبانش مترنم به تلبیه بود. آفتاب عرفات از ظهر می‌گذشت که امین وحی به او گفت: از ادامة تلبیه خودداری کن و دو مرتبه خود را به غسل، زینت ده و مشغول نماز عصر شو، پس از نماز خواندن، فرشتة حق به وی گفت: در این سرزمین بپا خیز، چون برخاست کلمات توبه را به دستور حق به وی تعلیم فرمود. آنگاه آدم ـ علیه السّلام ـ به شرف باعظمت توبه پس از ادای فریضة عصر مشرف شد.⁽²⁾
از این روایت استفاده می‌شود که فرهنگ و آیین آن پیامبر بزرگ دارای نماز بوده است. ولی چگونگی و کیفیت و شرایط و عدد رکعات و اوقات آن برما پوشیده است و دانستن آن هم برای ما چندان لزومی ندارد.
هم چنین روایت شده است که آدم ابوالبشر ـ علیه السّلام ـ وقتی از دنیا رفت، فرزندانش از جانب حق دستور گرفتند، که قبل از دفن آدم ـ علیه السّلام ـ بر او نماز بگذارند. فرزند آدم ـ علیه السّلام ـ «هبة الله» به امین وحی گفت: ای فرستادة حق پیش قدم شو، تا بر جنازة این مرد نماز گذارده شود، فرشته پاسخ داد: خداوند ما را به سجده بر پدرت امر کرده و هم اکنون در شأن ما نیست که بر نیکوترین فرزند وی مقدم شویم. شما بر ما پیشی گیر و پنج تکبیر بر جنازه بخوان.⁽³⁾ پس از خواندن هبة الله، نماز خواندن بر جنازه تمام انسان‌ها در همة ادیان الهی امر شده است.

ادریس ـ علیه السّلام ـ و نماز:امام ششم ـ علیه السّلام ـ می‌فرماید: به وقت ورود به شهر کوفه از مسجد سهله دیدن کن، و در آن جایگاه با عظمت نماز بگذار و حلّ مشکلات دینی و دنیائی خود را در آنجا از خدای مهربان بطلب، مسجد سهله خانة ادریس ـ علیه السّلام ـ است، پیامبری که در آنجا به پیشة خیاطی مشغول بود و نمازش را در آن جایگاه اقامه می‌کرد.⁽⁴⁾

نماز نوح ـ علیه السّلام ـ :امام باقر ـ علیه السّلام ـ می‌فرماید: پرستش خداوند و اخلاص به پیشگاه او و بی‌همتا دانستن حق، که خداوند فطرت مردم را بر آن قرار داده، اصول آئین نوح ـ علیه السّلام ـ را تشکیل می‌داد. و پروردگار مهربان از نوح ـ علیه السّلام ـ و همة انبیاء پیمان گرفت که او را فرمان ببرند و از شرک دوری جویند. و نیز خداوند عزیز، نوح ـ علیه السّلام ـ را به نماز و امر به معروف و نهی از منکرو رعایت حلال و حرام دعوت کرد.⁽⁵⁾
حضرت ابراهیم خلیل ـ علیه السّلام ـ بعد از مراجعت از مکّه وقتی زن و فرزندش را در آنجا می‌گذارد به خداوند عرض می‌کند: بار پروردگارا! من زن و فرزندم را در بیابان خشک و سوزان در کنار جایگاه و خانة تو قرار دادم و به این خاطر اینان را در این منطقه می‌گذارم که نماز به پا دارند.⁽⁶⁾
و نیز حضرت ابراهیم ـ علیه السّلام ـ به خداوند عرض می‌کند: پروردگارا من و فرزندانم را بپا دارندة نماز قرار بده و درخواست مرا به لطف و عنایت بپذیر.⁽⁷⁾

موسی ـ علیه السّلام ـ و نماز:خداوند متعال در سورة طه می‌فرماید:« چون موسی ـ علیه السّلام ـ به آتش نزدیک شد، ندایی شنید: من پروردگار تو هستم، کفش از پای بیرون کن، من تو را به مقام شامخ رسالت برگزیده‌ام، بنابراین گوش فرا ده. منم خدای یکتا، خدایی جز من نیست، پس مرا پیروی کن و نماز را به خاطر یاد من برپادار.⁽⁸⁾

عیسی ـ علیه السّلام ـ و نماز:قرآن کریم در سورة مریم می‌فرماید: عیسی ـ علیه السّلام ـ گفت همانا من بندة خدایم، به من کتاب آسمانی عنایت شده و به شرف نبوّت آراسته‌ام... و تا زنده‌ام دستور دارم نماز را بپای داشته و زکات مال خود بپردازم.⁽⁹⁾
بنابراین تمام انبیاء الهی طبق دلایل از کتاب (قرآن) و روایات، ملزم بودند تا نماز را بپا دارند. و هیچ یک از آنها از این امر مستثنی نبوده‌اند، اما کیفیّت و چگونگی آنها برای ما معلوم نیست که آیا آنان هم چون ما مسلمانان نماز و عبادت الهی را بجا می‌آوردند و یا به نحوی دیگر به این مراسم عبادی عمل می‌کرده‌اند.
در نتیجه تمام انبیاء الهی ملزم به نماز و عبادت الهی بوده اند و از آدم ـ علیه السّلام ـ تا پیامبر خاتم ـ صلّی الله علیه و آله ـ همه به این وظیفه عمل می‌نموده‌اند و هیچ یک از انبیاء استثناء نشده است، امّا کیفیت و چگونگی نماز آنها برای ما معلوم نیست که به چه شکل و آداب خاصی نماز را بجا می‌آوردند. از کتاب‌های مقدّس آنان مانند تورات و انجیل که مورد اعتبار و اعتماد هم نیست، چنین استفاده می‌گردد، که آنها به هر دعایی نماز می‌گویند، از این رو نماز آنان با نمازی که در شریعت اسلام مورد تأکید قرار گرفته تفاوت دارد.

 

---

پاورقی:

1. بقره:37.
2. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر قمی، قم، مؤسسة دار الکتاب دوم،1404 ق، ج1، ص44.
3. مجلسی، محمّد باقر، بحارالانوار، بیروت، الوفاء،1403 ق، ج11، ص260.
4. قمی، عباس، منتهی الامال، تبریز، حاج احمد،1333 ق، ج1، ص387.
5. بحارالانوار، 11، 280.
6. ابراهیم:37.
7. همان، 40.
8. طه:11 ـ 12.
9. مریم:آیات 30 ـ 31.

عشق را هرجاست دعوت مي كنم

عشق را هرجاست دعوت مي كنم

در نمازم با تو صحبت مي كنم

 

مي شوم موسي رها از مصر تن

طور دل را با تو خلوت مي كنم

 

سال هاي سال در حال ركوع

يا تو را در سجده خدمت مي كنم

 

هست در ركعت به سان آب خضر

تا شوم جاويد همت مي كنم

 

با جهل شب استقامت در نماز

بندگي را خوب عادت مي كنم

 

                                                            مهدی مرتضوی

نور دین

 

دوش گفتم  ای نماز ای نـور دین *** ای ستون دین اسـلام مبین 

از چه فرمودســت خـــلاق ودود*** رحــمت حق از تــو می آید فرود

از تو شیطان ترسناک وهایل است*** بی تو اصل هر عبادت باطل است

با تو من در  انجــمن  ما می شود*** پشـت شیطان زین نمط تا می شود

از چه در هــنگامه یـوم الحساب***از تو می گردد  سر آغاز حــساب 

گفت :نور چشم احمد(ص)بـــوده ام *** انبیا را آخــرین  فـرمــوده ام 

مرز بیـن کفــر و دین را حایلم ***معــنی خـیر العمل را  شاملم   

گفـت پیغمبر؛  منم معراج ناس*** راه شـکر و راه تـسلیم وسپاس

حامل توحــیدم و ام الکـتاب***بهر جــنت این منم مفتاح باب

بر مـساجد زیــنت ایمان مــنم***راه ناخــشنودی شیـطان منم 

در قــــیامت من بهای جنتم***بهترین حبـــل المتین وحدتم

 ذکر من ذکر خــدای واحد است***آنکه ستارالعیوب وشـاهد است

راه غیر از من ره اهریمن است***هرکه بر من دل سپارد ایمن است  

محمد رضی واشقانی

 

وجوب نماز هاي پنج گانه

 

فسبحن الله حين تمسون و حين تصبحون و له

 الحمد في السموت و الارض و عشيا و حين تظهرون

 (روم،18-17)

 

پس خدا را تسبيح گوييد ،آن گاه كه وارد شامگاه مي شويد و آن

 

گاه كه وارد صبحگاه مي شويد ؛ وستايش ار آن اوست،در آسمانها

 

و زمين و در وقت عصر و هنگامي كه به ظهر مي رسيد.

 

منبع:كتاي آيه هاي زندگي،حسين اسكندري،تهران سروش،چاپ اول 1381

---

نماز شب: ویژگی عبادالرحمن

نماز شب: ویژگی عبادالرحمن

 

والذین یبیتون لربهم سجدا و قیاما  ( فرقانُ۶۴ )

و آنان که شب را در برابر پروردگارشان در حالی

که سجده کننده و ایستاده اند به روز می آورند.

---

امام على عليه السلام و نماز

امام على عليه السلام و نماز

 
هر وقت هنگام مى رسيد اميرالمؤ منين عليه السلام حال اضطراب و تزلزل پيدا مى كرد عرض مى كردند شما را چه مى شود كه اينقدر؟ ناراحتيد مى فرمود وقت امانتى كه خداوند بر آسمان و زمين داشت و آنها امتناع از حمل آن ورزيدند، رسيده :اى بشر از بار امانت الهى سرافراز بيرون خواهد آمد يا خير:بقول حافظ آسمان بار امانت نتوانست كشيد قرعه فال به نام من ديوانه زدند
در جنگ صفين تيرى بر ران مقدسش وارد شد هر چه كردند در موقع عادى خارج نمايند، نتوانستند ،از شدت درد و ناراحتى آن جناب ،خدمت امام حسن عليه السلام جريان را عرض كردند فرمودند: صبر كنيد تا پدرم به نماز بايستد زيرا در آن حال چنان از خود بيخود مى شود كه به هيچ چيز متوجه نمى گردد. به دستور حضرت امام حسن مجتبى در آن حال تير را خارج كردند. بعد از مدتى متوجه شد خون از پاى مقدسش جارى است پرسيد چه شد؟ عرض كردند تير را در حال نماز از پاى شما بيرون كشيديم .. آرى اينچنين است نماز پرهيزكاران .

منبع: كتاي نماز راز دوستان،علي رستمي

 

---

نماز و نشاط

نماز و نشاط

 

قرآن از منافقين چنين ياد مي كند كه آنها با كسالت نماز مي خوانند ،نه عاشقانه:

« و اذا قاموا الي الصلوة قاموا كسالي». ( نساء/142)

و همچنين در آيه 54 سوره توبه از انفاق بدون عشق نيز به شدت انتقاد شده است و دليل آن هم روشن است:هدف از عبادت و انفاق رشد معنوي است و شرط تحصيل آن علاقه است.

منبع: يكصدو چهارده نكته درباره نماز،محسن قرائتي ،نشر ستاد اقامه نماز،چاپ شانزدهم 1373

---

حفاظت از نماز

حفاظت از نماز

حافِظوا عَلَي الصَّلَواتِ وَ الصَّلوةِ الوُسطي وَ قوموا للهِ قنِتينَ ( بقره،238)

نماز ها و نماز ميانين را پاس داريد و مطيعانه براي خدا قيام كنيد.

 

منبع: آيه هاي زندگي،حسين اسكندري،تهران سروش،چاپ اول 1381

---

نشانه قبولی نماز

نشانه قبولی نماز

امام صادق (ع ) :

من احب ان یعلم اقبلت صلاته ام لم تقبل فلینظر هل منعته صلاته عن الفحشاء

و المنكر فبقدر ما منعته قبلت منه

هركس دوست دارد بداند كه نمازش قبول شده یا نه ، ببیند كه آیا نمازش او

را ازگناه و زشتی  باز داشته یا نه ؟ پس به هر قدر كه نمازش او را از گناه باز

داشته ، به همان اندازه نمازش قبول شده است .

( بحار الانوار، ج ,82 ص 198 )

---

ذكر نام خدا و نماز باعث رستگارى

ذكر نام خدا و نماز باعث رستگارى

 و ذكر اسم ربه فضلى .

 ترجمه : و نام پرودرگارش را به ياد آورد و نماز بر پا دارد.

تفسير آيه 

 در تفسير اين آيه شريفه درباره نجات اهل ايمان و عوامل اين نجات اشاره مى كند مى فرمايد: ((و نام پروردگارش را به ياد آورد و به دنبال آن نماز بخواند)) (و ذكر اسم ربه فصلى )

 به اين ترتيب عامل فلاح و رستگارى و پيروزى نجات را سه چيز مى شمرد (( تزكيه (كه قرآن قبل از اين آيه ذكر شد) و (( ذكر نام خداوند)) و سپس (( بجا آوردن نماز))

 اين نكته نيز قابل توجه است كه نماز را فرع بر ذكر پروردگار مى شمرد ، اين به خاطر آن است كه تا بياد او نيفتد و نور ايمان در دل او پرتو افكن نشود به نماز نمى ايستد، بعلاوه نمازى ارزشمند است كه تواءم با ذكر او و ناشى از ياد او باشد، و اينكه بعضى ذكر پروردگار را تنها به معنى (( الله اكبر)) يا (( بسم الله الرحمن الرحيم )) كه در آغاز نماز گفته مى شود تفسير كرده اند در حقيقت بيان مصداقهائى از آن است .

منبع:كتاب نماز راز دوستي،علي رستمي

---

نماز بهترين راه ،براى شكر

 نماز بهترين راه ،براى شكر 

فصل لربك و انحر  
ترجمه : پس براى پروردگارت نماز گزار و قربانى كن .
تفسير آيه  
آرى بخشنده نعمت او است ،بنابراين نماز و عبادت و قربانى كه آن هم نوعى عبادت است براى غير او معنى ندارد، مخصوصا با توجه به مفهوم (( رب )) كه حكايت است از تداوم نعمتها و تدبير و ربوبيت پروردگار مى كند.
اما بايد در يك سخن كوتاه بگوئيم (( عبادت )) خواه به صورت نماز باشد يا قربانى كردن مخصوص (( رب )) و ولى نعمت است ، و او منحصرا ذات پاك خداست اين نعمتهاى خود از خدا مى دانستند و به هر حال تعبير ((لربك )) دليل روشنى است بر مساله لزوم قصد و قربت در عبادات ...

 

---

بركات نماز اول وقت

بركات نماز اول وقت

از رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله روايت شده كه نماز براى ميّت در قبر بصورت شخص نورانى خوش سيما ظاهر مى شود، انيس و مونس او در قبر مى شود و آتش جهنم را از او دفع مى كند.
و فرمود: كسى كه نمازهاى پنجگانه را در موقع خود اقامه كند و ركوع و سجود نماز را كامل بجا آورد خداى عزّ و جلّ 15 خصلت به او عطا فرمايد:

الف ) سه خصلت در دنيا:
1 - عمر او را زياد كند.
2 - مال و اموال او را زياد كند.
3 - اولاد صالح او را زياد كند....

 

---

نماز در آیات و روایت

عادت به نماز

امام صادق (ع ) :

لا تنظروا الی  طوع ركوع الرجل و سجوده ، فان ذلك شی ء اعتاده فلو تركه

استوحش لذلك و لكن انظروا الی صدق حدیثه و اداءامانته

به ركوع و سجده های طولانی افراد نگاه نكنید، زیرا ممكن است به آن

عادت كرده باشند و برای او یك امر عادی شده باشد، و اگر آن را ترك كنند

وحشت كنند،بلكه راستگویی و امانتداری او را بنگر.

( تفسیر نور الثقلین ، ج 1، ص .496 اصول كافی ، ج 2، ص 105 )

---

اهمیت نماز از نظر آیات و روایات

اهمیت نماز از نظر آیات و روایات

خداوند در قرآن می فرماید:«يا ايها الذين آمنوا اذكروا الله ذكرا كثيرا و سبحوه بكرة و اصيلا»: ای کسانی که ایمان آورده اید ! خدا را بسیار یاد کنید . و صبح و شام او را نیایش کنید (سوره احزاب ، آيات 41 و . 42). در مورد نماز پيغمبر اكرم فرمود و يا ائمه اطهار فرمودند ( چون هم در كلمات رسول اكرم هست و هم در كلمات ائمه ) « الصلوة عمود الدين » (وسائل ، ج 3 ، ص 23 ، ح . 13)نماز عمود خيمه دين است يعنی اگر دين را به منزله يك خيمه بر پا شده ای بدانيم كه هم چادر دارد و هم طناب و هم حلقه و هم ميخی كه بزمين كوبيده اند و هم عمودی كه آن خيمه را بر پانگاه داشته است ، نماز به منزله عمود اين خيمه بر پا شده است . و مخصوصا در حديث نبوی كه رسول اكرم بيان فرموده است ، همين مطلب به همين شكل توضيح داده شده است.

آزادی معنوی ، ص 122-121، پرتوی از اسرار نماز ، محسن قرائتی، ص 27،تفسير نمونه ج : 4 ص : 104 و ج : 5 ص : 347 وج : 17 ص : 156-150

---

نماز از دیدگاه نهج البلاغه

نماز از دیدگاه نهج البلاغه

بسم الله الرحمن الرحیم

حضرت علی ع در نهج البلاغه خطبه ۱۹۹ به یاران خود درباره نماز چنین وصیت می کند:
کار گذاردن نماز را بر عهده بگیرید و نگه داشتن آن را بپذیرید، و آن را بسیار به جای آرید و با نماز خود را به خدا نزدیک نمایید که نماز نوشته شد بر مومنان و باید گزارده شود به وقت آن.
آیا گوش فرا نمی دهید به پاسخ دوزخیان که چون از آنها پرسیدند: چه چیز شما را در آتش سوزان درآورد؟
گفتند: ما از نمازگزاران نبودیم.
و نماز گناهان را می زداید چنانکه برگ را از درخت بزداید و گناهان را از گناهکار باز می کند چنانکه بند را از کسی باز نمایند.
و رسول خدا ص نماز را به چشمه آب گرم که بر در خانه مردی باشد توصیف می فرمایند که او روز و شب ۵ بار خودش را با آن آب می شوید و دیگر چرکی در بدنش باقی نخواهد ماند.

---

احادیث نماز

نماز و پایه های دین

امام باقر (ع ) :

بنی  الاسلام علی خمس : الصلوة و الزكوة و الصوم و الحج و الولایة

اسلام بر روی پنج پایه بنا شده است : نماز، روزه ،زكات ، حج ، ولایت .

( كافی ، ج 2، ص 17 )

---

تقرب به وسیله نماز

تقرب به وسیله نماز

امام كاظم (ع ) :

افضل ما یتقرب به العبد الی الله بعد المعرفة به ، الصلوة

بهترین چیزی  كه بنده بعد از شناخت خدا به وسیله آن به درگاه الهی  تقرب

پیدا می كند، نماز است .

( تحت العقول ، ص 455 )

 

برخیز

 

برخيز كه روز نو رسيده
رنگ شب از آسمان پريده
برخيز و ببين كه قدرت حق
گل‌هاي قشنگ آفريده
از بوسه باد صبحگاهي
پيراهن غنچه‌ها دريده
بر مخمل سبزه شبنم نور
از ديده‌ي آسمان چكيده
برخيز و ببين چگونه بلبل
از لانه خويش پر كشيده
از شوق، خروس پر حنايي
سر كرده سرود نا شنيده
ديگر نبود زمان خفتن
برخيز ز خواب نور ديده
برخيز و بخوان نماز واجب
تا دل شودت چنان سپيده

احد ده بزرگي